Over Tantra

over tantra
over tantra

Wat is Tantra:[1]

Tantra is opgeschreven tussen de 6e en 16e eeuw (Middeleeuwen) in het gebied tussen Kashmir en Cambodja. Het bestaat al veel langer en gaat terug tot de Moeder godin cultus. Hareesh, behorend tot een groep wetenschappers uit de VS, [2]onderzoekt eeuwenoude teksten uit Kashmir om de bron en essentie van klassieke Tantra te achterhalen.

Tantra in de ogen van de klassieke meesters van toen:

Vroeger in India, het land waar Tantra vandaan komt, vond men het niet belangrijk wat nu precies onder Tantra werd verstaan. In die tijd leerden mensen gewoon bij één goeroe (spirituele leraar) en ze volgden precies op wat hij zei. Er werd niet vergeleken met andere leringen.

De Westerse mens doet dat wel. Wij willen altijd eerst het overzicht hebben en daarna verdiepen we ons weer. Dat vergelijken en van alles iets proeven, zit in ons aard kennelijk.

Rama Kantha, een Indiase leraar, die zo’n 1000 jaar geleden leefde, heeft als een van de eersten een definitie gegeven van (dualistische) Tantra die hij onderwees:

“Tantra is een op goddelijke wijze gegeven systeem van leringen, dat uitlegt wat noodzakelijk is en wat een belemmering  is in de praktijk van het aanbidden van het goddelijke. Het omvat ook een beschrijving van de speciale initiaties en purificatie ceremoniën, die de noodzakelijke voorbereidingen zijn van de Tantra beoefening. Deze leringen worden gegeven aan hen die gekwalificeerd zijn om zowel hogere als lagere doelen van het menselijk bestaan na te streven.”[3]

Wat kenmerkt Tantra:

Volgens bovenstaande definitie zijn er 4 belangrijke kenmerken:

  1. De juiste inwijding tot het Tantra pad. Hier wordt een rituele ceremonie mee bedoeld, die het karma opheft dat in de weg staat aan een succesvolle beoefening van Tantra. Die ook spirituele vrijheid bereik brengt en ook ervoor zorgt dat je toegang krijgt tot de geheime leer en praktijken van Tantra.
  2. Het aanbidden van het goddelijke is de kern van Tantra. Maar dat is niet het aanbidden zoals wij dat kennen: een god of godin als hoger wezen buiten jezelf plaatsen. Het betekent dat je je ermee verbindt, er één mee wordt. Door meditatie, een meditatief ritueel of door een proces.
  3. Er zijn twee soorten doelen in de Tantra praktijk: de hogere en de lagere doelen: Moksa en Siddhi. De hogere doelen gaan over een staat van spirituele bevrijding, het loslaten van alle lijden, verlossing of een zijns-oriëntatie (Moksa of Mukti). De lagere doelen verwijzen naar doelen voor het werelds geluk, plezier, Empowerment. Naar alle goede dingen van de “aanraakbare” wereld.

Tantra verbindt beide soorten doelen en onderscheidt zich daarom van andere religieuze tradities.

 

  1. Rama Kantha zegt dat Tantra bestaat uit inzichten die rechtstreeks zijn ingegeven door een manlijk of vrouwelijk aspect van het goddelijke. In hoeverre dat bewezen kon worden, deed er eigenlijk niet zoveel toe, omdat de goeroe als autoriteit werd gezien. Het belangrijkste was dat ze werken. Want dan worden ze opgevolgd, vertrouwd en doorgegeven. Hareesh zegt dat de meeste teksten die bewaard zijn gebleven, aantekeningen zijn, bij de oorspronkelijke teksten. De oorspronkelijke bronnen zijn vaak niet bewaard gebleven of slecht toegankelijk omdat er alleen een Sanskriet tekst van is. Maar de aantekeningen op zich worden met evenveel respect benaderd, omdat ze soms verfijnder zijn en getuigen van nog meer spirituele wijsheid dan de oorspronkelijke tekst.

Westerse definities van Tantra:

Westerse wetenschappers hebben ook onderzocht wat Tantra is. Ze hebben ontdekt dat Tantra een spirituele richting is, die zo’n beetje alle Indiase religies en bijna heel Azië (!) heeft beïnvloed. Tantra was dus een zeer invloedrijke spirituele stroming, ook al werd Tantra beoefend door slechts een klein deel van de bevolking. De verklaring voor deze invloed is dat Tantra een manier is om de realiteit te bekijken, die niet is voorbehouden aan 1 religie, maar wordt gevonden in de esoterische dimensies van alle religies [5]. Ook o.a. het Boeddhisme en de Indiase Islam zijn er wezenlijk door beïnvloed. Het Boeddhistische tantrisme en ook het Tibetaanse tantrisme zijn afgeleid van het Indiase Shaïvisme.

Hieronder volgen karakteristieken van Tantra, die alle oorspronkelijke Tantra stromingen gemeen hebben:

  1. Tantra is een alternatieve, snellere route of een nieuwe onthulling van het pad
  2. Het ritueel, oftewel het aanbidden (dus: oproepen en één worden met) van de diverse goddelijke aspecten, staat centraal
  3. Snelle toename van het aantal en de soorten aspecten van het goddelijke (in vergelijking met de voorgaande traditie)
  4. Visualisatie en jezelf identificeren met de goddelijkheid
  5. Mantra’s staan centraal
  6. Het installeren van Mantra’s (=bepaalde klanken, soort hymnes) op specifieke punten van het lichaam (Nyasa)
  7. Het idee van op zichzelf bestaande mantra’s en goddelijkheden als entiteit
  8. De noodzaak van inwijding (initiatie) en het belang van esoterie/geheime leer
  9. Yoga (meestal worden hiermee meditatie en visualisatie bedoeld)
  10. Het rituele gebruik van Mandala’s en Yantra’s (dat zijn geometrische, symbolische afbeeldingen van het universum en/of aspecten van het goddelijke), vooral tijdens de inwijding
  11. De spirituele fysiologie (dwz de subtiele lichamen en de chakraleer) en kundalini
  12. In kaart brengen van goddelijke entiteiten en pelgrimsplaatsen op het lichaam van de beoefenaar
  13. Mystiek taalgebruik
  14. Het belang van een leraar (goeroe)
  15. De toevoeging van wereldse doelen, die worden bereikt met behulp van grotendeels mystieke middelen
  16. Beoefenaars uit normale huishoudens domineren de traditie, ipv asceten
  17. Tweeledige symboliek van god/godin
  18. Non-dualiteit
  19. Herwaardering van het lichaam
  20. Herwaardering van het begrip “negatieve” mentale staat
  21. Belang van Shakti (macht, energie, godin)
  22. Herwaardering van de status en de rol van de vrouw
  23. Daden om je eigen grenzen te overstijgen en in tegenspraak met jezelf komen door de zuivere rede toe te passen op de meest fundamentele principes van de wereld zoals je die tot dusverre hebt ervaren[6].
  24. Toepassing van Yoga technieken die de Kundalini activeren[7].
  25. Het cultiveren, in stand houden van geluk
  26. Spontaniteit (Sahaja[8])
  27. Specifieke soorten meditaties die in korte tijd het individu transformeren in een belichaming van het goddelijke.

De laatste 10 kenmerken behoren alleen tot de Tantra van de linkerhand, oftewel de non-dualistische tantra leer (de Tantra van het eenheidsbewustzijn).

Er zijn 6 universele kenmerken waarin klassieke Tantra overeenkomt met vele andere spirituele richtingen, namelijk: Yoga meditatie, mantra,  mandala, goeroe, inwijding, rituele aanbidding  van het goddelijke (door gebruik van vuur, water, bloemen, wierook etc).

Maar er is nog een zevende, universeel kenmerk, waardoor Tantra zich onderscheidt met ieder ander pad,  namelijk: Deity (goddelijkheids) Yoga, oftewel het werken met (het één worden met, het communiceren met) het bijzondere aspect van de Goddelijke kracht waar jij aan gelinkt bent door je inwijding. Dit werken doe je met behulp van de mantra’s die met de goddelijkheid zijn verbonden, met yantra, visualisaties en met een gewijde afbeelding ervan.

Is de naam Tantra voorbehouden aan de geschriften uit de middeleeuwen?

We kunnen iets tantrisch noemen als het een lering is of een oefening, die voorkomt in een originele Tantrische bron (geschrift of commentaar daarop). Althans, de genoemde wetenschappers zouden de definitie van Tantra graag daartoe beperken. Die afbakening is nodig om wetenschap te bedrijven. Maar dat zou betekenen dat we moderne Tantra nooit Tantra  zouden kunnen noemen, omdat we nooit precies weten hoe ze het vroeger in praktijk brachten. Omdat we teveel context missen uit het dagelijks leven van toen. Met die rigide opvatting verklaar je Tantra dus dood, vind ik. En hoewel we geen Tantra kunnen beoefenen zoals dat in de Middeleeuwen werd gedaan, zijn er ook nu nog hele krachtige en bruikbare  oude leringen en oefeningen bekend, die geschikt zijn voor ons in deze tijd. Er zijn stromingen die terug gaan tot de middeleeuwen of eerder. Die werden mondeling doorgegeven van leraar op leerling en zijn grotendeels niet opgeschreven: zgn. lineages, zoals in de Tibetaanse tantra. Daarnaast zijn er Tantra leringen, inzichten en gebruiken van vrouwen die eeuwenlang tantra hebben beoefend aan elkaar hebben doorgegeven.

Die vormen zijn veel minder bekend en er wordt pas sinds een paar jaar op kleine schaal onderzoek naar gedaan door enkele (vrouwelijke) wetenschappers. Door te stellen dat Tantra alleen datgene is wat is opgeschreven in de MIddeleeuwen, beperk je jezelf dus onnodig (de vrouwen konden sowieso niet lezen of schrijven).

Is Tantra goddelijke seksualiteit?

Je kunt je helemaal toeleggen op het beleven van bevrijdende seksualiteit, eindeloos vrijen etc. Maar als je er geen hoger doel aan verbindt, dan is het geen Tantra.

Als de praktijk van het je seksueel bevrijden, onderworpen is aan het hogere doel van complete, spirituele vrijheid en ontwaken in de ware aard van de werkelijkheid, dan kàn het Tantra worden genoemd.[4]

In de klassieke Tantrische literatuur vind je seksualiteit als onderwerp op zich niet terug. Alleen de Kaula Tantra (een kleine school binnen de Saiva Tantra) onderwijst sensuele praktijken. Zij zien de realiteit als een harmonieus en vreugdevol pulserende vereniging van verschillende complementaire tegenstellingen (shiva – shakti).

In de oorspronkelijke Tantra bronnen zijn enkele technieken gevonden die gaan over het werken met seksuele energie om Kundalini te activeren. Maar er zijn binnen de tantrische geschriften geen bronnen gevonden die seksuele technieken leren om het orgasme uit te stellen en om het seksuele plezier te maximaliseren. Er is 1 geheim ritueel gevonden in de Saïva traditie voor enkele ingewijden, maar dat is een meditatief ritueel en geen oefening in het vergroten van plezier in seks.

Dat komt omdat alles binnen tantra gerelateerd is aan het grotere goddelijke geheel. Het doel is nooit seks. [10]

De zgn. Neo-Tantra en Westerse Tantra  gaan meestal over spirituele seks, terwijl klassieke (alleen de Kaula vorm dan ) Tantra gaat over sensuele, belichaamde spiritualiteit. Dat komt o.a. omdat het westerse denken afgescheiden is geraakt. Terwijl het oosterse denken veel holistischer is (zie hieronder).

Hoe zou je Tantra massages kunnen zien in relatie met Tantra?

Tantrische massages zijn een westerse uitvinding, ze komen als zodanig niet voor in de oorspronkelijke Tantra geschriften.

Seksualiteit, zoals dat vaak wordt beleefd door “gewone mensen” heeft de focus op stimulatie van de seksorganen om een ontladend piekorgasme te krijgen. Echter als je je wijdt aan Tantra bestaat die focus niet (meer), omdat alles één is en “heilig”: eten, drinken, slapen, aanbidden, vrijen, oorlog voeren, geboren worden, doodgaan…De aarde is heilig, de zon, het hele universum. In de zin dat het stralende energie is (het woord voor god betekent stralend) die schept of vernietigt.

Ter vergelijking: als je in dat eenheidsbesef zit en samenvalt met de liefde die ten grondslag ligt aan alles, dan “ga je ook niet de natuur in”, je bènt natuur! Je gaat dus ook niet seksen, je bent van seks gemaakt!

In dat bewustzijn is massage niet gericht op het individu en genot. Het is een vorm van meditatie: door de aanraking lost je denken op, je lichaam op in het grotere geheel. Het is een meditatie die je in contact brengt met je goddelijke natuur. Je verruimt door de fysieke aanraking. Tantra massage is ondersteunend lichaamswerk om in het eenheidsbesef te komen. Een Tantra massage is ondersteunend aan je persoonlijke of spirituele groei. Het is een ritueel en geen sekstechniek. Ook is het geen therapie om een probleem aan de seksorganen op te lossen, net zo min je Tantra of een tantrisch aanrakingsritueel boekt om je relatie problemen op te lossen of te ontwijken.

Het pad van oorspronkelijke tantra, voor zover ik er in deze tijd kennis van kan nemen,  voelt helemaal als thuis komen. De massages die ik (en velen met mij) geef, sluiten daar naadloos bij aan. Ze voelen als een inwijding, een ritueel. De cliënten die ik krijg zijn veelal mensen die op het spirituele pad zijn. Ze willen naast het geestelijke, ook hun lichaam zuiveren en ervaren als “goddelijk”. Vrij van oordelen en beperkende gedachten. In die zin is tantra massage in mijn ogen wel verwant aan tantra. Als het op de gedachten erachter aan sluit.

Tantra massage of Empowerment coaching?

Soms kan het zijn dat je door de krachtige energie en je eigen gedachtes daarover, getriggerd raakt. Zeker als je niet gewend bent aan deze energie en je nog niet echt goed kunt mediteren of onthechten van je begeerte. Als je weet dat je getriggerd kunt raken, neem dan voor aanvang van een sessie contact op. Want ik kan je eventueel  doorverwijzen naar liefdevolle therapeuten en coaches, die je daarin kunnen begeleiden. Ik geef ook Empowerment coaching (dus zonder massage)  om mensen los te maken van hun patronen en beperkende overtuigingen. Ten overvloede vermeld ik er hier bij dat de sessies die ik geef, dus géén erotische of seksmassages zijn.

De Tantramassage sessies die ik geef, zijn inwijdingen, rituelen om je lichaam als een heilige tempel te ervaren en bedoeld om meer in contact met het Goddelijke bewustzijn in jezelf te komen. De sessie bevat elementen van Tantra zoals mantra, ademhalingen, energie tranformatie en meditatie.

Namasté Janine

 

[1] Wat is Tantra?  Is gebaseerd op de bespreking van de definitie van Tantra, pagina’s 19-41 van Tantra Illuminated: de filosofie, geschiedenis en praktijk van een tijdloze traditie (Christopher D. Wallis)

[2] Met Hareesh verwijs ik naar: Tantra Illuminated. Hareesh, is de spirituele naam van Christopher D. Wallis

[3] Vertaald uit het Engels van Tantra Illuminated

[4] zie: Hareesh, pagina 29

[5] Zie: Hareesh , pagina 33

[6] Door mij is het begrip “antinomian acts” van Hareesh zo vertaald mbv Wikipedia over de filosofie van Kant. Ik denk dat hij bedoelt: dingen doen die je begrip van wat “waar” is aantasten en je perspectief op de werkelijkheid  verruimen van dualistisch naar non-dualistisch.

[7] Hareesh schrijft seksuele Yoga, maar bedoelt volgens mij niet seksueel zoals in het Westen wordt gedacht, maar speciale ademtechnieken, meditatie en zithoudingen die de sensuele energie doen toenemen met als doel dat de Kundalini geactiveerd wordt.

[8]  Hareesh zegt dat het hier om een technisch begrip gaat en licht dat nergens toe. Sahaja betekent volgens een website over Sahaja Yoga: geboren met, het duidt op de aanwezigheid van natuurlijke verlichting of zuiverheid. Sahaja is volgens Shri Mataji Nirmala Devi (oprichter van Sahaja Yoga in 1970): de spontane eenwording met het goddelijke, de geest of het Zelf, waar je geen complex systeem meer voor nodig hebt. Het individu is zijn eigen spirituele goeroe (bron: www.kunnskapsbase.com).

[9] vervallen.

[10] Mijn eigen gedachte hierbij: Hareesh bedoelt waarschijnlijk dat het seksuele geen focus heeft. Want ik kan mij niet voorstellen hoe je een dergelijk ritueel kunt uitvoeren als je niet hebt geleerd hoe je je orgasme uitstelt (door bijv. de focus eraf te halen). En de Kundalini activeer je ook niet als er te weinig seksuele energie is (wat het geval is, wanneer mensen zich helemaal gaan “inhouden” en de seksuele energie, c.q. de orgastische energie teveel onderdrukken).